Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa , mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia , zasoby i możliwości.

Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:

ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa  domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych i wielodzietnych, trudności po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu i narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej uzależnione jest od kryterium dochodowego:

- osoba samotnie gospodarująca - 701 zł

- osoba w rodzinie - 528 zł .

 Zasiłek stały

 Zasiłek stały przysługuje:

 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

 – osoba pełnoletnia to osoba, która ukończyła 18 rok życia

 – całkowita niezdolność do pracy oznacza: całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

 – niezdolność do pracy z tytułu wieku — ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę

 Zasiłek nie przysługuje osobie, która posiada prawo do: renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

 Maksymalna kwota świadczenia to 645 zł, minimalna to 30 zł.

 Zasiłek okresowy

 Zasiłek okresowy przysługuje ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego – katalog powodów nie jest zamknięty; zasiłek może być przyznany także z innych przyczyn powodujących trudną sytuacje życiową. Zasiłek okresowy może być przyznany do wysokości różnicy pomiędzy posiadanym dochodem danej rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, a kryterium dochodowym dla tej rodziny lub osoby w wysokości nie mniejszej niż 50 % tej różnicy.

 Minimalna kwota zasiłku okresowego to 20 zł.

 Zasiłek celowy

 Przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków  i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej – w tym przypadku świadczenie przyznawane jest niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Występowanie „szczególnie uzasadnionego przypadku” jest warunkiem koniecznym do udzielenia pomocy w tej formie. Ustawa nie zawiera wskazówek jak należy rozumieć ten zwrot. Wydaje się, że „szczególne przypadki” muszą wyraźnie odbiegać od sytuacji osób kwalifikujących się dochodowo do otrzymania pomocy.

 Zasiłki celowe przyznawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego tzn. że organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać świadczenie, a wysokość świadczeń jest uzależniona od sytuacji rodziny i możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Kierownik GOPS rozpatrując daną sprawę jest związany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego: art. 7 nakazujący organowi administracji podejmowanie wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela a także art. 77 nakazujący organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

 Pomoc państwa w zakresie dożywiania

 GOPS realizuje również Rządowy Program „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019-2023 w zakresie  którego prowadzone jest dożywianie dzieci w szkołach, przedszkolach, zakup posiłków dla osób dorosłych wymagających tej formy pomocy oraz udzielanie zasiłków na zakup żywności. Kryterium dochodowe dla udzielenia pomocy w tym zakresie wynosi 150% kryterium określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej tj. 792 zł dla osoby  w rodzinie oraz  1051,50 zł dla osoby samotnej.

Usługi opiekuńcze.

Osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.Specjalistyczne usługi opiekuńcze to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.

Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości , zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Za świadczenie usług opiekuńczych pobierana jest odpłatność . jej wysokość uzależniona jest od dochodu osoby lub rodziny 

Dom Pomocy Społecznej.

Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności , niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Procedura przyznawania świadczeń

 Art. 100 ustawy zawiera ogólną zasadę kierowania się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną dóbr osobistych tych osób.

 Aby otrzymać pomoc należy zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej  właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie należy mylić miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania. Zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego „miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu”. W orzecznictwie sądowym mówi się, że miejscem zamieszkania jest miejscowość, gdzie znajduje się „centrum spraw życiowych” danej osoby. W przypadku gdy o pomoc ubiega się osoba bezdomna ośrodkiem właściwym do udzielenia pomocy jest ośrodek pomocy społecznej z miejsca ostatniego zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały.

 Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją czyli np. wniosek z dokumentacją  wpłynął do ośrodka w marcu więc od marca będzie wypłacane świadczenie (o ile spełnione są wszystkie warunki).

 Po złożeniu wniosku o pomoc niezbędne jest przeprowadzenie przez pracownika socjalnego tzw. rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc. Wywiad środowiskowy to kwestionariusz, w którym pracownik socjalny wpisuje dane celem ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Osoba ubiegająca się o świadczenia musi (jeżeli chce otrzymać pomoc) udzielić pracownikowi socjalnemu stosownych informacji, a także w razie potrzeby przedstawić dokumenty potwierdzające trudną sytuację życiową. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia złożenia do GOPS wniosku o pomoc. W sprawach niecierpiących zwłoki, wymagających pilnej interwencji ośrodka pomocy społecznej, wywiad przeprowadza się w terminie 2 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia. Pracownik socjalny przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające stanowiące podstawę planowania pomocy. Wnioski te przekazuje Dyrektorowi GOPS, który podejmuje decyzję  o przyznaniu bądź odmowie przyznania wsparcia.

Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie  decyzji administracyjnej. Od każdej decyzji Dyrektora ośrodka, zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji za pośrednictwem ośrodka pomocy społecznej, który decyzję wydał. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia.  Ośrodek pomocy społecznej ma obowiązek przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego w terminie 7 dni od dnia złożenia odwołania. Przed wysłaniem odwołania kierownik GOPS może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję jeżeli uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie.